دستهبندی: آزمایشگاهی
برچسبها :
توضیحات
نامهای شیمیایی:
نام فارسی: بیکرومات سدیم یا دیکرومات سدیم
نام انگلیسی: Sodium dichromate
فرمول شیمیایی: Na₂Cr₂O₇
شماره CAS: 10588-01-9 (برای فرم هیدراته: Na₂Cr₂O₇·2H₂O)
---
✅ ساختار و حالت فیزیکی:
ویژگی مقدار/توضیح
فرمول Na₂Cr₂O₇
جرم مولکولی 261.97 g/mol (بیآب) / 298.00 g/mol (دیهیدراته)
رنگ نارنجی متمایل به قرمز (بلوری)
حالت جامد کریستالی
محلول در آب بله، بهخوبی حل میشود
اسیدی/ بازی خاصیت اسیدی در محلول آبی دارد
اکسیدکننده بسیار قوی
---
✅ ویژگیهای شیمیایی:
بیکرومات سدیم یک عامل اکسیدکننده قوی است.
در محلول آبی، بهراحتی به یونهای Cr₂O₇²⁻ و یونهای سدیم تفکیک میشود.
در محیطهای اسیدی به کروم (III) کاهش مییابد:
Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O
رنگ یون کرومات (CrO₄²⁻): زرد
رنگ یون دیکرومات (Cr₂O₇²⁻): نارنجی
---
✅ کاربردها:
🔹 در صنعت:
تصفیه چرم (دباغی): بهعنوان تثبیتکننده و رنگبر
آبکاری فلزات: عامل اکسیدکننده در آمادهسازی سطح
تولید رنگدانههای کروم (نظیر کروم زرد)
تولید چوب مقاوم به آتش و پوسیدگی
در سرامیک و شیشهسازی: برای ایجاد رنگ زرد تا نارنجی
🔹 در آزمایشگاه:
عامل اکسیدکننده در واکنشهای آلی مانند:
R-OH + Na_2Cr_2O_7 \xrightarrow{H_2SO_4} R=O
---
⚠️ نکات ایمنی:
بیکرومات سدیم جزو ترکیبات کروم ششظرفیتی (Cr⁶⁺) است که بهشدت سمی، سرطانزا و جهشزا شناخته میشود.
نوع خطر توضیح
سمیت شدید، بهویژه برای سیستم تنفسی، پوست، کلیه و کبد
سرطانزایی سرطانزا برای انسان طبق طبقهبندی IARC
تحریککننده باعث ایجاد سوختگی شیمیایی، زخم پوستی و آسیب ریوی
زیستمحیطی بسیار خطرناک برای آبزیان و منابع آب
✅ اقدامات ایمنی:
استفاده از ماسک، دستکش، روپوش، و عینک ایمنی
کار کردن در محیط با تهویه مناسب (هود آزمایشگاهی)
عدم تماس مستقیم با پوست یا چشم
دفع زباله شیمیایی تحت قوانین زیستمحیطی
---
✅ واکنشهای مهم:
1. اکسایش الکلها:
3CH_3CH_2OH + Cr_2O_7^{2-} + 8H^+ \rightarrow 3CH_3CHO + 2Cr^{3+} + 7H_2O
2. واکنش در محیط قلیایی:
تبدیل به یون کرومات (CrO₄²⁻) که رنگ زرد دارد:
Cr_2O_7^{2-} + 2OH^- \rightarrow 2CrO_4^{2-} + H_2O
---
✅ تفاوت با بیکرومات پتاسیم:
ویژگی بیکرومات سدیم بیکرومات پتاسیم
حلالیت در آب بیشتر کمتر
کاربرد صنعتیتر، ارزانتر خالصتر، آزمایشگاهی
رنگ نارنجی نارنجی مایل به قرمز
---
✅ خلاصه ویژگیها:
ویژگی مقدار/توضیح
فرمول Na₂Cr₂O₇
رنگ نارنجی
محلولیت بالا در آب
نوع ترکیب اکسیدکننده قوی
خطر سرطانزا، سمی، خورنده
کاربرد دباغی، اکسایش، رنگسازی، آبکاری
نظرات
دستهبندی: آزمایشگاهی
برچسبها :