دی متیل گلی اکسیم هند (اطلس شیمی مهر)

مشخصات شیمیایی دی‌متیل‌گلی‌اکسیم

 

نام سیستماتیک (IUPAC): 2,3-Butanedione dioxime

 

فرمول مولکولی: C₄H₈N₂O₂

 

ساختار شیمیایی:

دارای دو گروه اکسیم (-C=NOH) متصل به یک زنجیره بوتان‌دی‌اون است.

 

CH3-C(=NOH)-C(=NOH)-CH3

 

جرم مولی: 116.12 g/mol

 

ظاهر: پودر جامد، معمولاً سفید یا کرم‌رنگ

 

حلالیت:

 

در آب: کم‌محلول

 

در اتانول و سایر حلال‌های آلی: بهتر حل می‌شود

 

 

 

 

---

 

⚗️ روش تهیه دی‌متیل‌گلی‌اکسیم

 

دی‌متیل‌گلی‌اکسیم از واکنش دی‌اکتیل با هیدروکسیل‌آمین (NH₂OH) تهیه می‌شود. به طور کلی، دی‌متیل‌گلی‌اکسیم را می‌توان از بیوتانون-2,3-دی‌اون (دی‌استیل) با هیدروکسیل‌آمین هیدروکلرید در محیط بازی (مثلاً با آمونیاک) تولید کرد.

 

 

---

 

🧪 کاربردهای دی‌متیل‌گلی‌اکسیم

 

1. تشخیص نیکل (Ni²⁺)

 

کاربرد اصلی و مشهور DMG، شناسایی و جداسازی نیکل است.

 

در حضور یون نیکل (Ni²⁺)، DMG یک کمپلکس قرمز روشن تشکیل می‌دهد که رسوب قرمز رنگ نامحلول در آب است.

 

واکنش:

 

 

Ni^{2+} + 2DMG \rightarrow [Ni(DMG)_2] \downarrow

 

2. تشخیص پالادیم (Pd²⁺)

 

کمپلکس زرد رنگ تولید می‌کند.

 

کاربرد آن در تجزیه‌ی دستگاهی و روش‌های طیف‌سنجی نیز مطرح است.

 

 

3. آنالیز کیفی و کمی فلزات

 

DMG به عنوان یک معرف کی‌لیت‌کننده (chelating agent) عمل می‌کند.

 

در تیتراسیون‌ها و روش‌های وزنی (gravimetric analysis) نیز استفاده می‌شود.

 

 

 

---

 

⚠️ ایمنی و احتیاطات

 

سمیت: نسبتاً کم‌خطر است، ولی بلع یا استنشاق مقادیر زیاد آن مضر است.

 

تحریک‌کننده: ممکن است باعث تحریک چشم، پوست یا دستگاه تنفسی شود.

 

دستور ایمنی: هنگام کار با آن از دستکش، ماسک و تهویه مناسب استفاده شود.

 

 

 

---

 

🧬 ویژگی‌های کمپلکس نیکل با DMG

 

رنگ: قرمز روشن

 

فرمول کمپلکس: 

 

حالت جامد و نامحلول در آب

 

پایداری بالا

 

نسبت مولی: 1 نیکل به 2 DMG

 

 

 

---

 

🔍 کاربرد در آزمایشگاه‌های آموزشی و صنعتی

 

آموزش شناسایی کیفی فلزات سنگین

 

تصفیه و استخراج نیکل در صنایع متالورژی

 

بررسی نمونه‌های محیط‌زیستی از نظر آلودگی فلزی

 

تولید کی‌لیت‌ها در صنایع شیمیایی