دستهبندی: آزمایشگاهی
برچسبها :
توضیحات
تیوسیانات جیوه (Mercury(II) thiocyanate یا Hg(SCN)₂) یکی از ترکیبات شناختهشده و نسبتاً خطرناک جیوه است که به دلیل ویژگیهای خاص خود هم در علم شیمی و هم در برخی موارد صنعتی و نمایشی (مثل آزمایشهای آتشزا) شناخته شده است.
در ادامه، توضیحات کامل درباره این ترکیب آورده شده است:
---
🔬 مشخصات شیمیایی تیوسیانات جیوه
ویژگی توضیحات
نام فارسی تیوسیانات جیوه، جیوه تیوسیانات
نام انگلیسی Mercury(II) thiocyanate
فرمول شیمیایی Hg(SCN)₂
جرم مولی 316.66 g/mol
شکل ظاهری پودر سفید تا زرد کمرنگ
شماره CAS 592-85-8
حلالیت در آب اندک
پایداری ناپایدار در برابر گرما – هنگام حرارتدهی تجزیه میشود
---
⚗️ ساختار و ترکیب شیمیایی
تیوسیانات جیوه دارای یک اتم جیوه با عدد اکسایش +۲ است که با دو یون تیوسیانات (SCN⁻) پیوند برقرار کرده است.
ترکیب شامل اتمهای گوگرد، کربن، نیتروژن و جیوه است.
---
🔥 ویژگی خاص: واکنش حرارتی
یکی از دلایل معروف بودن تیوسیانات جیوه، واکنش عجیب آن هنگام حرارت دادن است:
🌋 آزمایش "مار فرعون"
وقتی تیوسیانات جیوه گرم میشود، یک واکنش تجزیه گرمازا انجام میدهد که منجر به بیرون آمدن رشتههایی مارپیچ و متخلخل از مادهی در حال سوختن میشود.
این واکنش شبیه به رشد مار از درون خاکستر است و به همین دلیل به آن مار فرعون (Pharaoh’s serpent) میگویند.
در گذشته به عنوان سرگرمی در اسباببازیهای آتشزا استفاده میشد، اما به علت سمّیت شدید استفاده از آن منسوخ شده است.
---
☠️ سمیت و خطرات تیوسیانات جیوه
نوع خطر توضیحات
سمیت بالا بسیار سمی است؛ جذب از طریق پوست، تنفس یا خوردن باعث مسمومیت شدید با جیوه میشود.
تحریک تنفسی و پوستی باعث التهاب پوست، چشم و ریهها میشود.
نوروتوکسیک آسیب به سیستم عصبی (همانند سایر ترکیبات جیوهای)
ایجاد گازهای سمی هنگام سوختن مانند دیاکسید گوگرد (SO₂)، سیانید هیدروژن (HCN) و بخار جیوه
❌ بههیچوجه نباید بدون تهویه مناسب یا در محیطهای بسته آزمایش شود.
---
📦 موارد استفاده (گذشته و حال)
کاربرد توضیحات
آزمایشهای آموزشی (دیگر رایج نیست) - مار فرعون
آتشبازی قدیمی حذف شده به دلیل خطرات بالا
مطالعات شیمی معدنی به عنوان نمونه واکنشهای تیوسیانات
تحقیقات آزمایشگاهی بررسی خواص ترکیبات جیوه
---
🧊 نگهداری و شرایط ایمنی
در ظرف کاملاً دربسته و غیرقابل نفوذ نگهداری شود
دور از نور، گرما، رطوبت و مواد اکسیدکننده
نگهداری در محل دارای تهویه
دور از دسترس کودکان و افراد غیرمتخصص
---
🧯 اقدامات در صورت تماس یا مسمومیت
وضعیت اقدام فوری
تماس با پوست فوراً با آب زیاد شستشو دهید (حداقل 15 دقیقه)
تماس چشمی شستشو با آب فراوان + مراجعه فوری به چشمپزشک
استنشاق بخار انتقال به هوای آزاد، تماس با اورژانس
بلعیدن تماس با مرکز کنترل سموم، بههیچوجه القای استفراغ نکنید
---
⚠️ جمعبندی
تیوسیانات جیوه یک ماده شیمیایی:
خطرناک
جذاب از نظر واکنشپذیری
اما بسیار سمی و ممنوع در مصارف عمومی
است که فقط در محیطهای کنترلشده آزمایشگاهی توسط افراد آموزشدیده باید استفاده شود.
نظرات
دستهبندی: آزمایشگاهی
برچسبها :