سدیم دودسیل بنزن سولفات آزمایشگاهی (اطلس شیمی مهر)

مشخصات کلی سدیم دودسیل‌بنزن‌سولفات

 

ویژگی توضیح

 

نام فارسی سدیم دودسیل‌بنزن‌سولفات

نام انگلیسی Sodium dodecylbenzenesulfonate

فرمول شیمیایی C₁₈H₂₉NaO₃S

جرم مولی ≈ 348.48 g/mol

شماره CAS 25155-30-0

شکل ظاهری پودر یا مایع ویسکوز بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ

حلالیت در آب کاملاً محلول

 

 

 

---

 

🧬 ساختار شیمیایی

 

ترکیبی آلی شامل یک زنجیره آلکیل بلند (دودسیل = C₁₂H₂₅) متصل به حلقه بنزن و یک گروه سولفونات (–SO₃⁻) که با یون سدیم پایدار شده است.

 

این ساختار آمفی‌فیلیک (هم آبدوست و هم آبگریز) است، که باعث می‌شود بتواند چربی‌ها و آلودگی‌ها را در آب پخش کرده و پاک کند.

 

 

 

---

 

🧴 کاربردهای اصلی

 

کاربرد توضیح

 

مواد شوینده خانگی و صنعتی مهم‌ترین عامل فعال سطحی (سورفکتانت آنیونی) در شوینده‌ها، مایع ظرف‌شویی، پودر لباسشویی و غیره

صابون‌های صنعتی و پاک‌کننده‌ها به دلیل قدرت پاک‌کنندگی بالا

تثبیت‌کننده امولسیون‌ها در صنایع آرایشی و بهداشتی

فرایندهای نساجی و رنگرزی پاک‌سازی سطح پارچه‌ها

کشاورزی به عنوان ماده خیس‌کننده در فرمولاسیون سموم دفع آفات

 

 

 

---

 

⚙️ عملکرد به عنوان سورفکتانت

 

کاهش کشش سطحی آب

 

اتصال به چربی‌ها و آلودگی‌ها از طریق بخش آبگریز و آب‌دوست

 

ایجاد امولسیون پایدار که آلودگی را از سطوح پاک کرده و در آب معلق نگه می‌دارد

 

 

 

---

 

🌱 تجزیه‌پذیری و محیط زیست

 

مورد توضیح

 

تجزیه زیستی قابل تجزیه بیولوژیکی در شرایط هوازی (نسبتاً خوب)

تأثیر بر آبزیان در غلظت‌های بالا سمی است؛ باید با دقت در پساب‌ها کنترل شود

تأثیر روی پوست و انسان ممکن است باعث تحریک پوست و چشم شود، مخصوصاً در تماس مکرر و طولانی مدت

 

 

 

---

 

☣️ ایمنی و هشدارها

 

نوع تماس اثرات ممکن

 

پوستی خشکی، سوزش یا حساسیت

چشمی سوزش و التهاب

استنشاق غبار تحریک مجاری تنفسی (در حالت پودری)

بلعیدن در دوز بالا می‌تواند تهوع، دل‌درد و تحریک گوارشی ایجاد کند

 

 

🔹 توصیه ایمنی: هنگام کار با این ماده (به‌خصوص در فرم غلیظ یا پودری)، استفاده از دستکش، ماسک و عینک ایمنی توصیه می‌شود.

 

 

---

 

🔬 تفاوت با SLS و SDS

 

گاهی با ترکیبات مشابهی مانند سدیم لوریل سولفات (SLS) یا سدیم دودسیل سولفات (SDS) اشتباه گرفته می‌شود، اما:

 

ویژگی سدیم دودسیل بنزن سولفات SLS / SDS

 

پایه آلی حلقه بنزن دارد زنجیره خطی آلکیل

قدرت پاک‌کنندگی بیشتر کمی کمتر

تحریک‌پذیری نسبتاً بالاتر متوسط

کاربرد صنعتی بیشتر در پاک‌کننده‌های قوی بیشتر در آرایشی و دارویی

 

 

 

---

 

🧊 شرایط نگهداری

 

در ظرف دربسته، دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری شود.

 

دور از مواد اکسیدکننده قوی

 

 

 

---

 

✅ جمع‌بندی

 

سدیم دودسیل‌بنزن‌سولفات یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین سورفکتانت‌های آنیونی است که:

 

قدرت پاک‌کنندگی بالایی دارد

 

به وفور در صنایع شوینده، پاک‌کننده و بهداشتی استفاده می‌شود

 

در عین حال در تماس طولانی می‌تو

اند پوست را تحریک کند و باید با دقت مصرف شود

 

در مقایسه با سورفکتانت‌های مشابه، قوی‌تر ولی کمی خشن‌تر عمل می‌کند